Versleten boren, frezen en zaagbladen: wat kun je er nog mee?

Je boor piept, wordt heet en komt nauwelijks nog door het staal heen. Ook je zaagblad laat steeds vaker rafelige randen en brandplekken achter. Gooi dat gereedschap niet meteen weg. Versleten boren slijpen is vaak goed te doen. Zelfs gereedschap dat echt op is, hoeft niet bij het afval te belanden.

Zo herken je een botte boor, frees of zaagblad

Bot gereedschap merk je eerst aan je eigen inspanning. Je moet harder duwen, terwijl de boor of zaag minder snel opschiet. Daarnaast ontstaat er meer hitte. Een metaalboor kan blauw verkleuren en hout krijgt zwarte brandranden. Bij een zaagblad zie je vaak splinters langs de zaagsnede.

Controleer de snijkanten ook met het blote oog. Afgeronde punten, kleine uitbrokkelingen in de snijkant en ontbrekende tanden vallen direct op. Loop bij het organiseren van grote klussen zonder tijdverlies ook je gereedschap vooraf na. Dan gooit een botte boor halverwege de klus geen roet in het eten.

HSS of hardmetaal: daar hangt je keuze van af

Veel metaalboren voor thuisgebruik zijn gemaakt van HSS (high-speed steel). Dit staal laat zich goed slijpen. Hardmetaal bestaat grotendeels uit wolframcarbide. Je vindt het bijvoorbeeld in steenboren, frezen en de tanden van veel cirkelzaagbladen. Het materiaal is hard en slijtvast, maar daardoor ook lastig te bewerken.

Juist die samenstelling maakt versleten hardmetaal waardevol. Wolframcarbide is een grondstof die je opnieuw kunt inzetten. Kun je een hardmetalen frees of boor niet meer gebruiken? Dan is hardmetaal inleveren bij een metaalrecyclingbedrijf een logische stap. Het materiaal belandt dan niet tussen het restafval, maar wordt opnieuw verwerkt.

Boren scherpen in je eigen werkplaats

HSS-boren kun je prima zelf slijpen. Boren slijpen gaat het makkelijkst met een borenslijper of een slijpmachine met slijphulpstuk. Let daarbij op de tophoek: bij standaard metaalboren van HSS is dat 118 graden. Beide snijkanten moeten even lang zijn en onder dezelfde hoek staan. Anders boor je een gat dat groter uitvalt dan de boormaat.

Slijp in korte beurten en koel de boor tussendoor in water. Wordt het staal blauw, dan kan het zijn hardheid verliezen. Voor hardmetalen boren en steenboren ligt dat anders. Daarvoor heb je een diamantslijpschijf nodig, waardoor zelf slijpen voor de meeste klussers geen optie is.

Frezen en zaagbladen laten slijpen bij een slijperij

Cirkelzaagbladen met hardmetalen tanden laat je meestal slijpen bij een slijperij. Hetzelfde geldt voor de frezen van je bovenfrees. Zo'n bedrijf werkt met machines die elke tand onder exact dezelfde hoek bijslijpen. Een goed blad kan vaak meerdere slijpbeurten aan. Vraag vooraf wel na hoe vaak jouw blad nog geslepen kan worden.

Voor wie veel met hout werkt, is laten slijpen de moeite waard. Maak je zelf een klaptafel, dan wil je strakke zaagsneden. Met een scherp blad krijg je gladde randen en hoef je minder te schuren. Bovendien wordt je zaagmachine minder zwaar belast.

Wanneer slijpen geen zin meer heeft

Niet elk stuk gereedschap is te redden. Een afgebroken boorpunt, een gescheurd zaagblad of uitgebroken hardmetalen tanden zijn duidelijke eindpunten. Ook een boor die na herhaaldelijk slijpen te kort is geworden, doet zijn werk niet goed meer. Gebruik een gescheurd blad nooit opnieuw, omdat het tijdens het zagen kan breken.

Gereedschap van gewoon staal hoort bij het oud ijzer op de milieustraat of bij een metaalhandel. Wie bezig is met duurzaam slopen en recyclen, weet dat metaal goed opnieuw te gebruiken is. Hardmetalen onderdelen houd je apart, zodat ze afzonderlijk verwerkt kunnen worden.

Boren slijpen en langer laten meegaan

Een HSS-boor kun je meerdere keren slijpen, zolang hij lang genoeg blijft en de spiraal intact is. Bij elke slijpbeurt verdwijnt namelijk een klein stukje materiaal van de punt. Boor daarom in metaal op een laag toerental en gebruik snijolie. Bij grotere gaten helpt het om eerst met een kleine boor voor te boren. Dat beperkt de hitte, waardoor de snijkanten minder snel slijten.

Een gereedschapskist die klaar is voor de volgende klus

Een botte boor of zaag kost je tijd, kracht en vaak ook een mooi eindresultaat. Door op tijd te slijpen, gaan je boren en zaagbladen langer mee. Wat echt op is, krijgt via metaalrecycling een nieuwe bestemming. Daarmee begin je aan de volgende klus met scherp gereedschap en een opgeruimde werkbank.